Beschrijving van het project

Met ondersteuning van de het agentschap SZW hebben SDK kinderopvang en de CED-Groep een project opgezet voor kwaliteitsverbetering in de buitenschoolse opvang. Het project is onderdeel van de subsidieronde van het agentschap om de kwaliteit binnen de kinderopvang te verhogen.

Binnen het project ‘Samenspel op de BSO’ is een (elektronisch) activiteitenboek ontwikkeld, waarin pedagogische medewerkers suggesties kunnen vinden voor activiteiten die zij kunnen uitvoeren binnen de bso. In de beschrijving van deze activiteiten zijn aanwijzingen opgenomen die de kwaliteit van de uitvoering ervan verhogen, vooral waar het gaat om de kwaliteit van de interacties (zowel tussen pedagogisch medewerker en kind als tussen de kinderen onderling) en de kwaliteit van materiaal en ruimte.

In de beschrijving van deze activiteiten zijn aanwijzingen opgenomen die de kwaliteit van de uitvoering ervan verhogen

Achtergrondinformatie over deze onderwerpen is opgenomen in de handleiding van het activiteitenboek. Een pedagogisch medewerker krijgt zo niet alleen suggesties voor activiteiten, maar ook aanwijzingen voor het in de praktijk brengen van interactievaardigheden, inzicht in verschillende gebruiksmogelijkheden van spel- en ontwikkelingsmateriaal, concrete tips voor de inrichting en gebruik van de ruimte, achtergrondinformatie over de ontwikkeling van kinderen tussen 4 en 12 jaar en aanwijzingen hoe deze gestimuleerd kan worden, aanwijzingen over de specifieke aanpak die verschillende leeftijdscategorieën vragen en achtergrondinformatie over veiligheidsaspecten.

Het project geeft leidinggevenden een centrale rol in de kwaliteitsverbetering in de bso. Zij krijgen met de bijbehorende training een instrument in handen om pedagogisch medewerkers te ondersteunen bij hun inspanningen om de kwaliteit van de uitvoering van activiteiten te verhogen.

Daarnaast zijn opdrachten ontwikkeld voor stagiaires PW3 en PW4, die kunnen worden opgenomen in het opdrachtenmagazijn van ROC’s en kinderopvangorganisaties. Op deze manier zullen ook nieuwe pedagogisch medewerkers gebruik leren maken van het activiteitenboek en de kennis toe te passen in de praktijk.

Het activiteitenboek, met alle bijbehorende onderdelen, is vrij beschikbaar gesteld via het internet. Op deze manier is het voor de gehele kinderopvang beschikbaar. Vanuit 'Samenspel op de BSO' staan er 126 activiteiten op de website. Het is de bedoeling dat pedagogisch medewerkers deze 'database' gaan aanvullen, door zelf eigen activiteiten op de website toe te voegen.

Het activiteitenboek, met alle bijbehorende onderdelen, is het voor de gehele kinderopvang vrij beschikbaar

Doelstellingen

De hoofddoelstelling van ‘Samenspel op de BSO’ is om pedagogisch medewerkers en leidinggevenden van instellingen voor buitenschoolse opvang een concreet en passend activiteitenaanbod te geven om zo, in combinatie met handvatten en aanwijzingen voor toepassing in de praktijk, de pedagogische kwaliteit binnen de opvanginstelling te versterken.

Daarnaast wordt beoogd om, door middel van het activiteitenboek, toekomstige pedagogische medewerkers tijdens hun stage kennis over te dragen over activiteiten in de bso.

Naast bovenstaande hoofddoelstelling zijn ook 7 subdoelstellingen:

  1. verbetering van de interactievaardigheden van de pedagogisch medewerkers
  2. verbetering van de interactie tussen kinderen
  3. verbetering van de materialen- en ruimtegebruik, gericht op de behoeften van de kinderen
  4. verbetering van de toegankelijkheid van het aanbod aan activiteiten
  5. verbetering van de ondersteuning die de leidinggevende kan geven bij de versterking van de pedagogische kwaliteit (d.m.v. intervisie en coaching)
  6. verbetering van de kennis bij pedagogische medewerkers over wat wel mogelijk is binnen de wet- en regelgeving
  7. verbetering van de opdrachten in het opdrachtenmagazijn voor stagiaires in de bso 

Het activiteitenboek

In het activiteitenboek staat een breed scala aan activiteiten die pedagogisch medewerkers uit kunnen voeren in een buitenschoolse opvang voorziening. Alle activiteiten zijn gebaseerd op de principes ‘spelend leren’ en ‘lerend spelen’ en dus stimulerend voor (een specifiek deel van) de ontwikkeling van de kinderen.

In de beschrijving van deze activiteiten zijn aanwijzingen opgenomen die de kwaliteit van de uitvoering ervan verhogen, vooral waar het gaat om de kwaliteit van de interacties (zowel tussen medewerker en kind als tussen de kinderen onderling) en de kwaliteit van materiaal en ruimte. 

Zo worden aanwijzingen gegeven m.b.t. de interactievaardigheden van de pedagogisch medewerker, die bij de uitvoering van de activiteiten van belang zijn. In de beschrijving van de activiteiten wordt steeds aangegeven welke interactievaardigheden je kunt inzetten, op welk moment en op welke manier. Bij elke activiteit wordt daarnaast ook aangegeven welk(e) ontwikkelingsgebied(en) van de kinderen met de activiteit wordt gestimuleerd en op welke manier.

Alle activiteiten zijn gebaseerd op de principes ‘spelend leren’ en ‘lerend spelen’

De handleiding

In deze handleiding wordt achtergrondinformatie gegeven over de aspecten voor kwaliteitsverbetering, gekoppeld aan de beschrijving van de activiteiten. Op deze manier 'Samenspel op de BSO' bereiken dat de uitvoering van de activiteiten op een dusdanige wijze plaats vindt, dat de kwaliteit van de kinderopvang gewaarborgd en versterkt wordt.

In deze handleiding wordt achtergrondinformatie gegeven over de aspecten voor kwaliteitsverbetering, gekoppeld aan de beschrijving van de activiteiten

In de handleiding wordt de ontwikkeling van het kind ingedeeld in 7 ontwikkelingsgebieden. Bij ieder ontwikkelingsgebied wordt globaal beschreven hoe de ontwikkeling op dat gebied verloop van 4 t/m 12 jaar en worden aanwijzingen gegeven over hoe dit ontwikkelingsgebied gestimuleerd kan worden. De ontwikkeling wordt hierbij steeds onderverdeeld in 3 leeftijdscategorieën, 4-6 jaar, 7-9 jaar en 10-12 jaar.

De 7 ontwikkelingsgebieden zijn:

  1. Taalontwikkeling
  2. Spelontwikkeling
  3. Sociale ontwikkeling
  4. Motorische ontwikkeling
  5. Emotionele ontwikkeling
  6. Creatieve ontwikkeling
  7. Cognitieve ontwikkeling

Daarnaast wordt in de handleiding achtergrondinformatie gegeven over de verschillende interactievaardigheden, die pedagogisch medewerkers kunnen en moeten inzetten in het werk op de buitenschoolse opvang. Hierbij worden ook aanwijzingen gegeven voor het in de praktijk brengen van deze vaardigheden. Wij gaan uit van 6 interactievaardigheden:

Basale interactievaardigheden

  1. Sensitieve responsiviteit
  2. Respect voor autonomie
  3. Structureren en grenzen stellen

Educatieve interactievaardigheden

  1. Praten en uitleggen
  2. Ontwikkelingsstimulering
  3. Begeleiden van interacties tussen kinderen

Verder wordt in de handleiding informatie gegeven over het inrichten en gebruik van de ruimte, gebruik van adequaat spel- en ontwikkelingsmateriaal, groepssamenstelling binnen de buitenschoolse opvangvoorzieningen en veiligheidsaspecten.

'Samenspel op de BSO' wil bereiken dat de uitvoering van de activiteiten op een dusdanige wijze plaats vindt, dat de kwaliteit van de kinderopvang gewaarborgd en versterkt wordt

De training

Bij het activiteitenboek is een trainingsmodule ontwikkeld. Het doel van deze training is om bso-instellingen handvatten te geven om hun pedagogisch medewerkers ondersteuning te geven en hun vaardigheden te vergroten.

In de activiteiten staan diverse verwijzingen naar ontwikkelingsgebieden van de kinderen en interactievaardigheden van de pedagogisch medewerkers. In de handleiding wordt achtergrondinformatie over deze ontwikkelingsgebieden en interactievaardigheden gegeven.

Het doel van deze training is om     bso-instellingen handvatten te geven om hun pedagogisch medewerkers ondersteuning te geven en hun vaardigheden te vergroten

In de training gaan we dieper op deze onderwerpen in, gericht op hoe je hier in de praktijk mee om gaat en op in kunt spelen. Alle ontwikkelingsgebieden, alle interactievaardigheden en alle randvoorwaarden komen in deze training nog eens uitgebreid aan bod.
Met deze training hebben leidinggevenden een instrument in handen om pedagogisch medewerkers te ondersteunen bij hun inspanningen om de kwaliteit van de uitvoering van activiteiten te verhogen.

De training bestaat uit de volgende vier bijeenkomsten:

  1. Kinderen en hun ontwikkeling in de bso
  2. Iedereen is anders
  3. Spel en spelontwikkeling
  4. Gebruik van de ruimte

Opdrachten voor stagiaires

Op basis van het activiteitenboek zijn 25 stageopdrachten ontwikkeld voor stagiaires PW3 en PW4, die kunnen worden opgenomen in het opdrachtenmagazijn van ROC’s en kinderopvangorganisaties. De opdrachten kunnen leerlingen en werkbegeleiders gebruiken tijdens de stage periode in de kinderopvang. De opdrachten slaan terug op de kennis opgedaan en beschikbaar gemaakt in het activiteitenboek en de handleiding.

De opdrachten slaan terug op de kennis opgedaan en beschikbaar gemaakt in het activiteitenboek en de handleiding

Onderdeel van de opdrachten voor de stagiaires is een toelichting voor de praktijkbegeleider en verwijzingen naar het activiteitenhandboek. Op deze manier leren ook nieuwe pedagogisch medewerkers gebruik te maken van het activiteitenboek en de kennis toe te passen in de praktijk.