Activiteit

Herbarium maken: bladeren verzamelen en inplakken

Vooraf

Je kunt deze activiteit het beste in de herfst doen. Dan kun je veel bladeren vinden!

Verzamel boeken over planten en bomen. Met sommige natuurgidsen kun je bladeren determineren. Hierin kunnen de kinderen opzoeken van welke boom ‘hun’ blad komt.

Stimuleer de kinderen elkaar te helpen (sensitieve responsiviteit,begeleiden interacties tussen kinderen). Zorg ervoor dat de kinderen de uitleg goed kunnen verstaan. Begrijpen ze wat de bedoeling is? (structureren en grenzen stellen).

Deze activiteit duurt 2 keer 1 uur. Tussendoor is een droogtijd van minimaal 2 weken noodzakelijk.

Speluitleg

Leg de activiteit uit. De kinderen gaan een herbarium maken. Dat is een boekje waarin bladeren van bomen geplakt zijn. Naast de bladeren staat van welke boom het blad komt, en waar het blad gevonden is.

Leg uit dat de activiteit uit verschillende stappen bestaat (Structureren en grenzen stellen):

  1. bladeren verzamelen
  2. bladeren drogen
  3. bladeren inplakken
  4. tekst bij de bladeren schrijven.

Leg ook de gang van zaken uit (Structureren en grenzen stellen): de kinderen doen de activiteit twee keer. Eerst verzamelen ze bladeren. Later plakken ze de bladeren in en schrijven ze er tekst bij. Tussendoor moeten de bladeren goed drogen. Dat duurt wel twee weken.

Spelbegeleiding

Stap 1: bladeren verzamelen

Ga met de kinderen naar een plek waar veel bomen staan, zoals een bos of een park. Laat de kinderen hier verschillende soorten bladeren zoeken. Stimuleer de kinderen om bladeren te vinden die onbeschadigd zijn. Laat de kinderen in groepjes of in tweetallen op pad gaan, ze kunnen hun bladeren in een eigen tasje bewaren.

Laat de kinderen bij elk blad opschrijven waar ze het gevonden hebben. Stond de boom in de schaduw of in de zon? Stond de boom alleen of in een groepje? Lagen er vruchten om de boom? De kinderen moeten deze gegevens bij het blad bewaren, anders weten ze later niet meer welke gegevens bij welk blad horen. Ze kunnen het blad met hun aantekeningen bijvoorbeeld in een apart boterhamzakje doen (Structureren en grenzen stellen).

Stap 2: bladeren drogen

Als de kinderen terug zijn op de BSO, gaan ze de bladeren drogen. De kinderen kunnen elkaar hierbij helpen (begeleiden interacties tussen kinderen). Laat de kinderen elk blad in een koffiefilterzakje doen. Ligt het blad netjes? Is het blad niet dubbel geklapt? Dan is het goed! Daarna vouwen de kinderen een paar oude kranten om de filter. Laat de kinderen hun aantekeningen bij elk blad leggen. Hebben de kinderen al hun bladeren goed ingepakt? Dan mogen ze er een stapeltje van maken en er een dik boek op leggen. Nu kunnen de bladeren drogen. De kinderen kunnen de filterzakjes en de oude kranten na een paar dagen vervangen door nieuwe. Dan drogen de bladeren sneller.

Stap 3: bladeren inplakken

Laat de kinderen controleren of de bladeren helemaal droog zijn (respect voor autonomie). Als ze bladeren inplakken die nog vochtig zijn, kunnen de bladeren gaan schimmelen! Na ongeveer twee weken zijn de bladeren droog. De kinderen kunnen ze nu inplakken. Ga daarvoor aan tafel zitten. Laat de kinderen de bladeren vastplakken met doorzichtig plakband. Leg uit dat de kinderen een blad per bladzijde plakken.

Stap 4: tekst bij de bladeren schrijven

Zijn alle bladeren ingeplakt? Dan mogen de kinderen tekst bij de bladeren schrijven. Zoals: de naam van de boom, waar het blad gevonden is, en hoe die plek eruitzag. De kinderen kunnen er ook bijschrijven hoe het blad eruit ziet; hoe de bladvorm is (handvormig, veervormig, deltavormig of niervormig) en hoe de bladrand eruit ziet (gaaf, gegolfd, getand, gekarteld, gezaagd, gelobd, gespleten, gedeeld).

Om er achter te komen van welke boom het blad is, kunnen de kinderen in boeken of op internet kijken. Ze kunnen elkaar daarbij helpen (begeleiden interacties tussen kinderen).

 Afsluiting

Hebben de kinderen iets geschreven bij elk blad? Dan is het herbarium klaar! Complimenteer de kinderen met hun boeken (sensitieve responsiviteit). Wat zijn ze mooi geworden!

Bespreek de activiteit kort na met de kinderen: wat vonden de kinderen leuk om te doen en wat minder leuk? Duurde het lang voordat de bladeren droog waren? Was het moeilijk om te vinden van welke boom een blad kwam? (sensitieve responsiviteit, respect voor autonomie, praten en uitleggen). Houd de nabespreking kort (structureren en grenzen stellen), maar zorg wel dat de kinderen kwijt kunnen wat ze kwijt willen (sensitieve responsiviteit). Ruim de spullen weer op met de kinderen.

Aanwijzingen voor gebruik van de ruimte

Bladeren verzamelen doe je in het bos of in een park. Het inplakken doe je binnen, aan een tafel.

Aanwijzingen voor materiaalgebruik

Benodigd materiaal:

  • Bladeren van bomen.
  • Per kind een tasje om ze in te bewaren.
  • Eventueel boterhamzakjes om de verschillende bladeren apart te kunnen bewaren, met de aantekeningen over de vindplaats erbij.
  • Pen en papier om aantekeningen te maken over de vindplaats.
  • Koffiefilters, oude kranten en zware boeken om de bladeren te drogen.
  • Tekenpapier of een schrift zonder lijntjes en doorzichtig plakband om de bladeren in te plakken.
  • Pen.
  • Boeken, natuurgidsen en/of internet of om de namen van de bomen in op te zoeken.

Omgang met risico’s

Ook in Nederland zijn al veel planten zeldzaam. Let dus op welke bladeren je verzamelt met de kinderen! Stimuleer de kinderen vooral losse bladeren te zoeken die op de grond liggen. Verzamel je ook bladeren van planten (zie variatiemogelijkheden)? Pluk dan alleen bladeren van een plant als er meerdere planten bij elkaar staan. Trek de wortel er niet uit, maar knip alleen de stengel, de bloem of het blad boven de grond af. Dan kan de plant weer opnieuw aangroeien.

Ontwikkeling

De kinderen oefenen tijdens deze activiteit op verschillende manieren hun taalvaardigheid:

- Schrijfvaardigheid: - De kinderen noteren waar ze een blad gevonden hebben. Ze moeten deze informatie terug kunnen lezen; ze gebruiken de informatie voor het eindresultaat.- De kinderen schrijven naast elk blad wat de naam van de boom is, waar het blad gevonden is en hoe die plek eruit zag. Hiervoor gebruiken ze de notities die ze hebben gemaakt. Stimuleer de kinderen om hierbij zo netjes mogelijk te schrijven!

- Mondelinge taalvaardigheid:- De kinderen helpen elkaar eventueel om de bladeren goed te laten drogen. Hierbij moeten ze met elkaar overleggen. Je kunt deze taalvaardigheid stimuleren door niet zelf te regelen hoe de kinderen elkaar kunnen helpen (‘Stefan, wil jij Marieke even helpen?’), maar door een kind te stimuleren dat zelf te doen: ‘Marieke, heb je hulp nodig? Misschien kun je Stefan om hulp vragen?’.

De namen van de bomen kunnen lastig zijn voor kinderen van deze leeftijd. Lastig om te lezen én lastig om te schrijven. Daarnaast kunnen niet alle kinderen van deze leeftijd even netjes schrijven.

Stimuleer de kinderen zoveel mogelijk de namen zélf op te schrijven (Respect voor autonomie). Eventueel kunnen ze het stukje tekst dat naast het blad moet komen eerst in het klad schrijven. Daarna kunnen ze het in het net in het boek schrijven.

Lukt het toch niet? Je kunt kinderen die moeite hebben met schrijven, de teksten ook laten typen. Of je kunt de taken verdelen. Een kind dat goed (of netjes) kan schrijven schrijft alle teksten; het kind dat minder goed kan schrijven plakt bijvoorbeeld de bladeren in. Complimenteer de kinderen met de taken die ze uitvoeren, en met hun goede samenwerking (Sensitieve responsiviteit, Begeleiden interacties tussen kinderen). Als de kinderen mogen doen waar ze goed in zijn, zullen ze de activiteit nog leuker vinden!

Kinderen op deze leeftijd zijn vaak heel geïnteresseerd in de natuur. Je kunt dieper ingaan op het onderwerp door samen boeken uit de bibliotheek te bekijken met de kinderen. Er zijn ook leuke dvd’s om met de kinderen te bekijken, zoals de dvd Life (van BBC Earth, dvd 5 Plants) (cognitieve ontwikkeling).

Variatiemogelijkheden

Groepsgrootte:

Je kunt de kinderen ook individueel, in tweetallen of in een klein groepje een herbarium laten maken.

Materiaalgebruik:

- Je kunt de tekenvellen met bladeren ook lamineren, in plaats van de bladeren in te plakken met plakband.

- De kinderen kunnen hun teksten bij de bladeren schrijven, maar ook typen. Dan moeten ze hun getypte tekst uitknippen en bij het blad plakken.

Spelvariatie:

- Je kunt de kinderen hun herbarium verder aan laten kleden. Ze kunnen er bijvoorbeeld een mooie voorkant bij maken en/of een inhoudsopgave.

- Je kunt de kinderen de bladeren laten sorteren. Bijvoorbeeld; alle bladeren van loofbomen en dennenbomen bij elkaar, alle handvormige bladeren bij elkaar, et cetera.

- Hebben de kinderen losse tekenvellen gebruikt? Je kunt er een echt boek van maken door de bladen in een map te doen, of door de vellen te perforeren en samen te binden.

- Je kunt ook een herbarium (laten) maken van planten of bloemen.

- Je kunt de verschillende herbaria tentoonstellen.

Leeftijd:

Ook jongere kinderen (6 tot 8 jaar) kunnen een herbarium maken. Zij hebben misschien iets meer begeleiding nodig, vooral bij het inplakken en bij het schrijven van de teksten. Je kunt hen hierbij laten helpen door oudere kinderen.

Achtergrondinformatie

Je kunt op internet sites vinden om te bepalen van welke boom de bladeren zijn. Bijvoorbeeld:

http:\\www.ictheek.be

http:\\www.koentimmers.be/determinatie

Reageer

Je moet ingelogd zijn om reacties te kunnen plaatsen.

Gebruikerswaardering:

Ontwikkelingsgebied: Taal ontwikkeling

Spelgebied: Natuur

Locatie: Buiten

Groepsgrootte: 1 - 10 kinderen

Leeftijd: 10 - 12 jaar

Door: SamenspelopdeBSO