Activiteit

Geheimschrift

Vooraf

Leg de spullen voor de proefjes klaar. Je kunt eventueel zelf vast een geheime boodschap aanbrengen in citroensap en op een nat vel papier.

Speluitleg 

Leg de activiteit uit. Spelen de kinderen wel eens spionnetje? Wie weet er eigenlijk wat een spion is? Leg uit wat een spion is en vertel dat spionnen soms in geheimschrift schrijven. Zo kunnen andere mensen niet lezen wat de spion schrijft (praten en uitleggen).

Vertel dat je de kinderen twee verschillende manieren van geheimschrift gaat leren. De kinderen mogen deze manieren zelf uitproberen (respect voor autonomie). Bij de ene manier hebben ze nat papier en een potlood nodig, en bij de andere manier citroensap (structureren en grenzen stellen). Laat zien welke spullen nog meer nodig zijn bij het geheimschrift: een schaaltje, een penseel, papier en een strijkijzer (manier 2).

Vertel dat de kinderen elkaar mogen helpen: ze gaan in tweetallen aan de slag (structureren en grenzen stellen, begeleiden van interactie tussen kinderen). Leg uit dat het ene proefje een beetje gevaarlijk is: ze gebruiken daarbij een warm strijkijzer. Daar kunnen ze zich aan branden! (praten en uitleggen). Spreek af wat de regels zijn (bijvoorbeeld alleen onder begeleiding van jou of een ouder kind strijken) (structureren en grenzen stellen, begeleiden van interactie tussen kinderen).

Zorg ervoor dat de kinderen je uitleg goed kunnen verstaan. Begrijpen ze wat de bedoeling is? (structureren en grenzen stellen). Laat hen daarna aan de slag gaan.

Begin met geheimschrift 1. Is het eerste deel van deze manier afgerond, ga dan verder met geheimschrift 2. Het natte papier van geheimschrift 1 kan ondertussen drogen. Als je geheimschrift 2 hebt gedaan, maak je geheimschrift 1 af.

Geheimschrift 1:

Laat de tweetallen een vel papier nat maken door het voorzichtig in water te dopen. De kinderen leggen het natte vel papier op een harde ondergrond. Daarna leggen ze een droog vel papier op het natte vel papier. Nu mogen ze met een hard potlood een geheime boodschap schrijven of tekenen op het droge vel papier. Let op; vertel dat de kinderen niet te hard moeten drukken op het papier. Gewoon schrijven is al goed genoeg (praten en uitleggen). Staat de geheime boodschap op papier? Dan mogen de tweetallen het droge papier weggooien (of bewaren voor de volgende geheime boodschap). Op het natte papier zien ze letters staan. Dit papier moet drogen. Laat de kinderen de natte papieren op een veilig plekje te drogen leggen.

Ga verder met geheimschrift 2.

 

Geheimschrift 2:

Geef elk tweetal citroensap, een schaaltje, een vel papier en een penseel. De kinderen doen het citroensap in het schaaltje. Daarna tekenen of schrijven ze met het penseel een geheime boodschap op het papier. Klaar? Dan moet het papier even drogen.

Is het papier droog? Dan mogen de kinderen het papier voorzichtig strijken (zet het strijkijzer op ‘katoen’). Dit kan op de strijkplank, of op een harde ondergrond. De geheime boodschap verschijnt op het papier.

 

Vervolg geheimschrift 1:

De kinderen hebben net een nat papier te drogen gelegd. Is het papier droog? Laat de kinderen het papier bekijken. Er is geen geheime boodschap te zien! Laat de kinderen hun papier met geheime boodschap doorgeven aan een ander tweetal (andere spionnen). Zij mogen de geheime boodschap lezen!

Heeft elk tweetal weer een droog papier? Laat de tweetallen het papier weer nat maken. Wat gebeurt er nu? De geheime boodschap verschijnt! Wat hebben de andere tweetallen voor geheime boodschap geschreven?

Spelbegeleiding

Loop rond tijdens de activiteit en kijk of de proefjes lukken. Help de kinderen, waar nodig, een beetje op weg. Complimenteer de kinderen tijdens de activiteit, en stimuleer hen om verder te gaan (sensitieve responsiviteit). Help de kinderen zonodig met strijken, of vraag of een ouder kind helpt (respect voor autonomie, begeleiden van interactie tussen kinderen). Bespreek met de kinderen wat er nu precies gebeurde. Je kunt uitleggen dat het citroensap bij geheimschrift 2 ‘verbrandt’ als het warm wordt. De stof citroensap verandert dan in koolstof. Daardoor wordt de geheime boodschap donker, en kun je hem lezen! (praten en uitleggen). Bij geheimschrift 1 druk je je geheime boodschap in het natte vel papier. Als het papier droog is, zie je er niets meer van. Maar als het weer nat wordt, komen de boodschappen weer tevoorschijn.

Complimenteer de kinderen met het resultaat (sensitieve responsiviteit). Wat zijn de proefjes goed gelukt!

Afsluiting

Kondig op tijd aan dat de activiteit bijna afgelopen is (structureren en grenzen stellen). 

Bespreek de activiteit nog even na met de kinderen. Vonden de kinderen de proefjes leuk? Wat ging er goed en wat minder goed? (sensitieve responsiviteit, respect voor autonomie). Houd de nabespreking kort (structureren en grenzen stellen), maar zorg wel dat de kinderen kwijt kunnen wat ze kwijt willen (sensitieve responsiviteit).

Aanwijzingen voor het gebruik van de ruimte

Deze activiteit doe je binnen, aan een tafel. Je hebt er ook water (een kraan) bij nodig.

Aanwijzingen voor materiaalgebruik

Benodigd materiaal:

  • Water (een kraan, of een bak met water).
  • Per tweetal een flesje citroensap en een schaaltje.
  • Voldoende penselen en (harde) potloden.
  • Papier.
  • Een strijkijzer (en een strijkplank).
  • Een harde ondergrond (bijvoorbeeld een (snij)plankje of een kunststof of houten tafel).

Omgang met risico’s

Werken met een strijkijzer kan gevaarlijk zijn. Laat dit onderdeel daarom onder toezicht gebeuren. Zet de strijkplank op een rustige plek neer, niet in de looproute. Zo lopen de kinderen er niet per ongeluk tegenaan. Bovendien kun je zo het strijken hier goed in de gaten houden.

De kinderen gebruiken ook water bij deze activiteit. Ze kunnen dus nat worden!

En zorg er in ieder geval voor dat het strijkijzer niet in de buurt van het water staat!

Ontwikkeling

De kinderen oefenen tijdens deze activiteit spelenderwijs met taal. Ze oefenen hun schrijfvaardigheid door een geheime boodschap op te schrijven, deze te laten verdwijnen en hem weer terug te halen. Tijdens het samenwerken oefenen de kinderen hun mondelinge taalvaardigheid (taalontwikkeling).

Kinderen van 7-9 jaar kunnen nog niet allemaal goed schrijven. Kinderen die nog moeite met schrijven hebben, kun je ook een geheim teken laten opschrijven. Of een tekeningetje. Stimuleer hen hoe dan ook zelf een boodschap op te schrijven (respect voor autonomie, ontwikkelingsstimulering). Eventueel kun je hen laten helpen door een kind dat al wel goed kan schrijven. Complimenteer de kinderen met de taken die ze uitvoeren, en met hun goede samenwerking (sensitieve responsiviteit, begeleiden van interacties tussen kinderen).

Variatiemogelijkheden

Groepsgrootte:

Je kunt deze activiteit in tweetallen of in kleine groepjes uitvoeren.

Materiaalgebruik:

- Je kunt in plaats van citroensap ook melk gebruiken.

- Je kunt in plaats van een strijkijzer het papier ook warm maken met een kaars. Let wel op de veiligheid!

Spelvariatie:

Er zijn nog veel meer soorten geheimschrift te bedenken. Denk aan codes met letters en cijfers, of aan andere talen (zie ook activiteit ‘ Hiëroglyfen schrijven ’). Bij de achtergrondinformatie vind je sites met andere voorbeelden van geheimschrift.

Als de kinderen weten hoe deze geheimschriften werken, kun je ze toepassen in allerlei (spionnen)spelletjes. Je kunt de kinderen bijvoorbeeld eerst een geheime boodschap laten schrijven, waarna ze de boodschap naar een geheime locatie moeten smokkelen (smokkelspel).

Willen jullie meer weten over geheimschrift? Bekijk dan eens samen met de kinderen de aflevering van Het Klokhuis over geheimschrift (uitzending 12-03-2008; http://player.omroep.nl/?aflID=6673653).

Leeftijd:

Kinderen op deze leeftijd kunnen het geheimzinnige spionnenspel leuk, maar ook een beetje eng vinden. Houd goed in de gaten hoe de kinderen reageren en speel in op wat ze wel leuk vinden (ontwikkelingsstimulering). Leg bijvoorbeeld wat minder nadruk op het geheime spionnen-effect. Het zijn ook gewoon leuke proefjes om te doen!

Ook oudere kinderen kunnen deze proefjes doen. Probeer met hen ook eens geheimschriften uit die wat meer vragen van hun taalvaardigheid (ontwikkelingsstimulering). Zoals letter-geheimschriften (zie achtergrondinformatie).

Achtergrondinformatie

Op de volgende websites kun je deze en andere voorbeelden van geheimschrift vinden:

www.scoutpedia.nl

www.indabagroep.nl/instructie/geheimschrift

www.leraar.dse.nl/werkboekjes/geheimschriftboekje/geheimschriftboekje.doc

http://www.onlineklas.nl/lessen/taal/gms/gms.htm

http://www.thuisexperimenteren.nl/science/geheimschrift/geheimschrift.htm

http://www.encyclopedoe.nl

http://www.labbe.de/zzzebra/index.asp?themaid=240&titelid=1318

Reageer

Je moet ingelogd zijn om reacties te kunnen plaatsen.

Reacties (1)

Anneke

3 jaren, 8 maanden geleden

Ik heb met thema superhelden een speurtocht gemaakt door de BSO, waarbij kinderen steeds ander geheimschrift moesten oplossen. Elke uitkomst was een aanwijzing waar de volgende boodschap te vinden was.
Groot succes met 8 kinderen. De jongere konden de simpelere opdrachten doen. Site van Indabagroep was superhandig hiervoor.
Leuke extra's:
Telefoonnummer laten bellen voor volgende aanwijzing. Daarin gevraagd naar het code woord. Dit codewoord heb ik eerst op een papiertje aan iedereen laten lezen en toen verbrand. Zo zat de aandacht er meteen goed bij!
Op einde 4 kado's/schatten neerleggen. In drie zit een bom die zogenaamd afgaat als je ze openmaakt. De laatste geheime boodschap geeft een aanwijzing welk kado veilig open kan worden gemaakt.
Kost wat tijd, maar dan heb je ook wat. Zorg dat je elk briefje op de goede plek verstopt.

Gebruikerswaardering:

Ontwikkelingsgebied: Taal ontwikkeling

Spelgebied: Techniek en wetenschap

Locatie: Binnen

Groepsgrootte: 4 - 40 kinderen

Leeftijd: 7 - 9 jaar

Door: SamenspelopdeBSO